काठमाडौँ । हरेक वर्ष जुलाई ६ मा विश्व ग्रामीण विकास दिवस मनाइन्छ । ग्रामीण समुदायले खाद्य सुरक्षा, गरिबी न्यूनीकरण, कृषि उत्पादन र दिगो विकासमा पुर्याएको योगदानको सम्मान गर्दै यो दिवस मनाउने गरिन्छ ।
संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभाले सन् २०२४ सेप्टेम्बर ६ मा जुलाई ६ लाई विश्व ग्रामीण विकास दिवसका रूपमा औपचारिक मान्यता दिएको हो । यसको उद्देश्य ग्रामीण क्षेत्रमा रहेका गरिबी, असमानता र विकासका चुनौतीप्रति विश्व समुदायको ध्यानाकर्षण गराउनुका साथै कृषि, पूर्वाधार, शिक्षा, स्वास्थ्य, जलवायु अनुकूलन र रोजगारीमा लगानी बढाउन प्रोत्साहन गर्नु हो ।
संयुक्त राष्ट्रसंघका अनुसार विश्वका करिब ८० प्रतिशत अति गरिब मानिस ग्रामीण क्षेत्रमा बसोबास गर्छन्, जहाँ दैनिक आम्दानी अत्यन्त न्यून छ । यस्तै, एक अर्बभन्दा बढी मानिस बहुआयामिक गरिबीमा बाँचिरहेका छन्, जसमा आधाभन्दा बढी बालबालिका छन्। ग्रामीण क्षेत्रका करिब ५० प्रतिशत नागरिक अझै पनि आधारभूत स्वास्थ्य सेवाको पहुँचबाट वञ्चित छन्, जबकि सहरी क्षेत्रमा यस्तो अवस्था करिब २२ प्रतिशत मात्र रहेको तथ्यांकले देखाएको छ ।
विश्वभर उत्पादन हुने करिब ८० प्रतिशत खाद्यान्न पारिवारिक खेतीबाट उत्पादन हुन्छ । कृषि क्षेत्रमा महिलाको उल्लेखनीय योगदान रहे पनि उनीहरू भूमि, ऋण, आधुनिक प्रविधि र अन्य स्रोतमा समान पहुँचबाट अझै वञ्चित छन् ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार ग्रामीण क्षेत्रमा गरिने लगानीले गरिबी घटाउने, कृषि उत्पादन बढाउने, रोजगारी सिर्जना गर्ने, खाद्य सुरक्षा मजबुत बनाउने र जलवायु परिवर्तनका असर सामना गर्ने क्षमता अभिवृद्धि गर्ने भएकाले यसलाई दिगो विकासको प्रमुख आधार मानिन्छ । यही सन्देशका साथ विश्वभर विभिन्न कार्यक्रम आयोजना गरी ग्रामीण समुदायको सशक्तीकरण र समावेशी विकासमा जोड दिइएको छ ।
